- Pinalalakas ng mga network at proyekto ang katutubong intercultural na edukasyon sa Latin America.
- Nagpapatuloy ang mga hamon, tulad ng pagsasanay ng guro at pagpapahalaga sa mga katutubong wika.
- Ang mga inisyatiba sa Chile, Peru, at Mexico ay nagpapakita ng mga tagumpay at balakid sa inklusibong edukasyon.
- Ang pang-edukasyon na komunidad ay humihingi ng epektibong mga patakaran at mapagkukunan upang magarantiya ang pagkakaiba-iba ng kultura.
Ang edukasyong interkultural ay naging prayoridad sa Latin America, na mahalaga para sa mga sistemang pang-edukasyon na maisama, igalang, at palakasin ang mga pagkakakilanlang kultural at lingguwistiko ng mga Katutubo. Malayo sa pagiging isang karagdagan lamang sa kurikulum, ang edukasyong interkultural ay naglalayong baguhin ang mga paaralan tungo sa mga tunay na espasyo para sa pakikipagtagpo, diyalogo, at pagkatuto mula sa magkakaibang pananaw sa mundo, sistema ng kaalaman, at mga wika.
Sa nakalipas na ilang taon, ang mga inisyatibo mula sa mga guro, komunidad, administrasyon, at mga social network ay nagtaguyod ng mga karanasang pangunguna sa iba't ibang bansa, tinutugunan ang mga balakid sa istruktura at nagmumungkahi ng mga bagong pamamaraan upang ilagay ang pagkakaiba-iba ng kultura sa sentro ng pagkatuto. Napakalaki pa rin ng mga hamon, ngunit ang mga nagawa at ibinahaging aral ay nagbubukas ng daan tungo sa isang tunay na transformative at inklusibong paaralan na sumasalamin sa multikultural na realidad ng Latin America.
Mga pagsulong at hamon sa Amazonian intercultural education: ang kaso ng REIBA
Kamakailan ay ipinagdiwang ng Amazonian Intercultural Bilingual Education Network (REIBA) ang ikalimang anibersaryo nito, na nagpapatibay sa posisyon nito bilang isa sa mga nangungunang rehiyonal na pagsisikap upang ipagtanggol at palakasin ang mga sistema ng edukasyon ng mga katutubong mamamayan ng Amazon. Itinatag pagkatapos ng Synod for the Amazon at sa suporta ng Amazonian Ecclesial Conference, ang network na ito ay kumakatawan sa kolektibong tugon sa pangangailangan para sa isang edukasyon batay sa diyalogong interkultural at pagpapahalaga sa mga katutubong wika at kaalaman.
Pinag-isa ng REIBA ang mga katutubong komunidad, guro, lider, at mga ahente ng pastoral mula sa anim na bansang Amazonian, na lumilikha ng mga espasyong kolaboratibo kung saan dati ay mga kalat-kalat na inisyatibo lamang ang umiiral. Kabilang sa mga pangunahing nagawa nito ay ang pagsasanay sa mga katutubong guro , ang paglikha ng mga kontekstwalisadong materyales sa edukasyon—tulad ng mga kalendaryo ng mga katutubong tao at mga kalipunan ng mga kanta, kwento, at kaalamang pasalita—at ang pagtataguyod ng isang inkulturadong liturhiya na nagpapalakas sa pagkakakilanlang kultural ng mga tao.
Isa sa mga pinakamalaking kontribusyon ng network ay ang pagpapanatili ng pokus sa awtonomiya at dignidad ng edukasyon ng mga Katutubo. Binigyang-diin ng pangulo nito, si Monsignor David Martínez de Aguirre, ang agarang pangangailangang mag-alok ng mga tunay na alternatibo sa presyur na talikuran ang sariling wika o kultura sa ngalan ng integrasyon sa Kanluraning mundo. Ang pagpapalakas ng mga ugat nang hindi isinusuko ang mga pandaigdigang kagamitan ang landas na iminumungkahi ng REIBA.
Nananatili ang mga hamon: kailangan pa ring lutasin ang mga mahahalagang kakulangan , mula sa pagsasanay ng guro hanggang sa pagbuo ng mga inangkop na materyales, pati na rin ang pangangailangan para sa mga mapagkukunan at kagustuhang pampulitika. Ipinapakita ng karanasan ng REIBA na ang edukasyong bilingguwal sa pagitan ng mga kultura ay posible at kinakailangan para sa pamumuhay nang may kalayaan, dignidad, at paggalang sa pagkakaiba-iba.
Mga hakbangin ng komunidad para sa linguistic revitalization: Mapuche kindergarten sa Chile
Sa katimugang Chile, ang muling pagpapasigla ng Mapuzugun —ang wikang Mapuche — ay nakatagpo ng matabang lupa sa edukasyon sa maagang pagkabata. Sa rehiyon ng Araucanía, dalawang nangungunang kindergarten ang nagpatupad ng ganap na paglulubog sa Mapuzugun bilang isang paraan upang pagyamanin ang natural na pagkatuto ng wika, kabaligtaran ng tradisyonal na modelo na nag-aalok lamang ng ilang oras bawat linggo.
Ipinakita ng mga karanasan sa mga kindergarten tulad ng Txempeyem Mapuzugun Mew sa Temuco at Mapuzugun ñi Choyun sa Puerto Saavedra na ang paglikha ng isang kapaligirang pang-edukasyon na eksklusibo sa wikang Mapuche ay nagbibigay-daan sa mga bata na matuto at maipahayag ang kanilang mga sarili nang natural, simulang gamitin ang wika sa labas ng paaralan. Ang mga ñaña —mga tagapagturo at katutubong nagsasalita—ay gumaganap ng isang pangunahing papel, hindi lamang nagtuturo ng bokabularyo kundi pati na rin sa paghahatid ng kimün (kaalaman sa Mapuche), na isinasama ang pag-aaral ng wika sa buhay at sa lupain.
Sa kabila ng sigasig ng mga pamilya at ng mga unang positibong resulta, nananatili pa rin ang mga hamon sa ekonomiya at administratibo. Ang mga proyekto ay lubos na umaasa sa suporta ng mga magulang at limitadong kontribusyon mula sa mga institusyon tulad ng CONADI . Bukod pa rito, ang pagtiyak sa pagpapatuloy ng edukasyon sa wikang Mapuche na lampas sa preschool ay nangangailangan ng pagkilala at suporta ng estado para sa mga inisyatibong ito, pati na rin ang pagsasanay ng mga bagong propesyonal na bihasa sa wika at modernong pedagohiya.
Ang pangakong ito ay nagpapakita ng kahalagahan ng paggarantiya sa karapatan ng mga katutubong bata sa isang edukasyon na gumagalang at nagpapahalaga sa kanilang katutubong wika, nang hindi ito isinasantabi pabor sa Espanyol, na nakabinbin pa rin sa ilang rehiyon.
Diagnosis at mga hamon sa intercultural literacy: ang kaso ng Chiapas
Ang agwat sa bilingguwal na literasiya ay isa sa mga pangunahing hamon sa Chiapas, ayon sa aklat na Bilingual Literacy in Chiapas ng mananaliksik na si Gabriel Ascencio Franco. Ang kakulangan ng tunay na integrasyon ng mga katutubong wika sa mga paaralan ay partikular na nakakaapekto sa mga katutubong komunidad, na nagpapalala sa hindi pagkakapantay-pantay sa edukasyon.
Inuuna ng mga tradisyunal na patakaran ang pagtuturo ng Espanyol kaysa sa literasiya sa katutubong wika, na naglilimita sa akademikong pag-unlad ng mga batang Katutubo. Ang modelong 'subtractive' ay pinapalitan ang mga katutubong wika ng Espanyol, sa halip na itaguyod ang isang additive bilingualism na nagpapalakas sa pareho. Nagreresulta ito sa hindi sapat na mga materyales, mga gurong hindi handa, at kawalan ng koneksyon sa pagitan ng opisyal na diskurso at pagsasanay sa silid-aralan.
Ipinapakita ng mga kuwento na maraming guro ang dumarating nang hindi nagsasalita ng lokal na wika at may kaunting pagsasanay, na pinipilit silang mag-improvise at nagpapababa sa kalidad ng edukasyon. Ang pagpapalit ng mga guro at mababang suweldo ay nagpapalala sa sitwasyong ito sa halip na lutasin ito. Kaya naman, ang paaralan, sa halip na pangalagaan ang mga katutubong wika, ay nakadaragdag pa sa kanilang pagkawala.
Kabilang sa mga panukala, ang pangangailangang turuan muna ng pasalitang wika ang Espanyol sa preschool at pagkatapos ay unahin ang literasiya sa katutubong wika sa elementarya , kung may magagamit na mga mapagkukunan. Ang pangunahing tanong na natitira, para sa pagninilay-nilay, ay kung paano makakamit ang isang balanseng sistema na nagpapahalaga sa parehong wika at binabawasan ang mga hindi pagkakapantay-pantay.
Pagsasanay ng guro, mga pampublikong patakaran at mga karanasan sa pagtutulungan
Upang isulong ang edukasyong interkultural, mahalagang palakasin ang pagsasanay ng guro at pagbutihin ang mga patakaran sa edukasyon. Sa Chile, ang Unibersidad ng La Serena at ang Ministri ng Edukasyon sa Rehiyon ay nag-organisa ng mga seminar para sa mga guro mula sa tradisyonal at mga rehiyon ng Coquimbo, na nakatuon sa pagdidisenyo ng mga pagtatasa na may kaugnayan sa kultura at pagsasama ng kaalamang Katutubo sa pagtuturo.
Pinagsasama ng mga workshop na ito ang teorya at praktika, na nagtataguyod ng pagtutulungan, mga case study, at mga estratehiyang kontekstwal. Ang inisyatibo ay sinusuportahan ng Indigenous Law No. 19.253 at mga pambansang patakaran sa Intercultural Bilingguwal na Edukasyon, na may layuning mapabuti ang mga kagamitan at itaguyod ang tunay na pagkilala sa pagkakaiba-iba ng kultura sa edukasyon.
Binigyang-diin ni Cristian Blanco, coordinator ng lugar, na ang mga aktibidad na ito ay nagpapatibay sa papel ng mga pampublikong unibersidad sa pagtataguyod ng katarungang teritoryo at diyalogo sa pagitan ng kaalaman ng mga ninuno at kasalukuyang edukasyon. Ang layunin ay lumipat patungo sa isang paaralan na hindi lamang nagtuturo, ngunit natututo din mula sa kapaligiran at komunidad nito.
